Mówimy wtedy o tzw. uczeniu się nieformalnym – w ciągu 12 miesięcy poprzedzających badanie Uczenie się dorosłych Polaków (IBE PIB, 2025) 48,8% badanych uczyło się w ten sposób.
Formy uczenia się nieformalnego mogą być zróżnicowane; i tak najpowszechniejszym wyborem było uczenie się z materiałów dostępnych w internecie (34,6%), nieco rzadziej sięgano po podręczniki, książki, czasopisma czy manuale (24,5%). Dla niespełna co piątej osoby (19,4%) istotnym źródłem wiedzy lub nowych umiejętności byli przyjaciele, znajomi oraz rodzina.
Czy uczymy się ze względu na swój rozwój zawodowy?
Niekoniecznie – rzeczywiście często jest to wyłączna motywacja do uczenia się nieformalnego (52,3%), jednak uczymy się też ze względu na swoje hobby czy pasje. Co ważne, nie wszystkie nasze motywacje są jednoznaczne – niekiedy uczymy się czegoś, co może nam się częściowo przydać w naszej pracy, chociaż nie jest to główny powód podjęcia danej aktywności, i tak zdarzyło się w przypadku 15,8% osób.
Uczenie się nieformalne, w przeciwieństwie do uczenia podejmowanego w szkołach czy na studiach (edukacja formalna), a także na kursach czy warsztatach (uczenie się pozaformalne) często nie ma jasno wytyczonego zakresu. Niejednokrotnie nie jest także ściśle określony czas, który należy mu poświęcić. Tak naprawdę to od uczącej się osoby zależy, ile tego czasu spędzi na poznawaniu nowych zagadnień czy rozwijaniu swoich umiejętności. Ten sposób uczenia się może lepiej odpowiadać jej możliwościom lub potrzebom. Z tego powodu odpowiedzi dotyczące długości jego trwania były bardzo zróżnicowane – taka aktywność mogła zajmować jeden dzień (12,4%), ale także trwać dłużej niż rok (34%), a 16% badanych w ogóle nie potrafiło określić, ile czasu im ona zajęła.
Skuteczne uczenie się nieformalne wymaga często dobrej organizacji zarówno przestrzeni, jak i czasu, a tym samym wykazania samozaparcia oraz samodyscypliny, co bywa niełatwe. Taka swobodna forma była jednak postrzegana zazwyczaj jako plus, zarówno ze względu na możliwości dotyczące tego, KIEDY możemy podejmować uczenie się (w dowolnych dniach i godzinach), jak i CZEGO możemy się uczyć – z wyłączeniem treści, które nas nie interesują. Finalnie często stanowiła także źródło dużej satysfakcji i poczucia własnej sprawczości.
Z TikToka nie korzystam, natomiast na YouTube mi się zdarza. Jakieś kwiatki mi ostatnio w domu padały, to mówię, coś robię nie tak, to patrzyłam na YouTubie tam jak pielęgnować dane kwiatki. Bo akurat w książkach, które mam to tego nie było, więc grzebałam po YouTubie. (R21)*
*Fragment transkrypcji z badania pilotażowego realizowanego przed właściwym badaniem reprezentatywnym.
Uczenie się poza zewnętrznie zorganizowanymi formami edukacyjnymi to jednak niejedyny sposób uczenia się w dorosłości. Jeśli chcesz przeczytać więcej o tym, jak jeszcze uczą się dorośli w Polsce, znajdziesz to w komunikacie o najczęściej wybieranych formach uczenia się.
Informacja o badaniu
Badanie Uczenie się dorosłych Polaków przeprowadzono między kwietniem a lipcem 2025 r. metodą wywiadów bezpośrednich z udziałem ankietera (CAPI) oraz wywiadów telefonicznych (CATI), na reprezentatywnej próbie mieszkańców Polski w wieku 18–69 lat, wylosowanych z rejestru PESEL (n = 2249). Treść komunikatu odnosi się do grupy Polaków w wieku 25–64 lata.
Generuj
