Pierwszy Manifest na rzecz uczenia się przez całe życie
W 2015 roku sieć organizacji skupiona wokół LLL Platform (więcej o informacji o LLLP znajdziesz na stronie organizacji). przygotowała dokumenty o nazwie Manifest na rzecz uczenia się przez całe życie. Dokument skupiał się na zachęcaniu do budowania fundamentów w temacie uczenia się przez całe życie w Europie. Autorom zależało na tym, aby podejście do tego tematu było całościowe i obejmowało szeroki zakres edukacji w Europie – edukację formalną, edukację pozaformalną i uczenie się nieformalne.
Celem przygotowania dokumentu była promocja uczenia się przez całe życie jako narzędzia spójności społecznej i aktywnego obywatelstwa w Europie. Filarami dokumentu były:
- demokratyzacja systemów edukacji,
- przeciwdziałanie wykluczeniu edukacyjnemu,
- zapewnienie elastycznych ścieżek kształcenia wszystkim obywatelom, oraz
- umożliwienie walidacji umiejętności zdobytych poza szkołą (pozaformalnie oraz nieformalnie).
Aktualizacja Manifestu na rzecz uczenia się przez całe życie
W 2025 roku Platforma Uczenia się Przez Całe Życie (ang. LLL Platform) zweryfikowała wcześniejsze zapisy z Manifestu z roku 2015 i zaktualizowała go. Treść Manifestu z 2025 r. stanowiła rozszerzenie założeń wcześniejszego Manifestu o obszary, stanowiące odpowiedź na współczesne wyzwania edukacji związane z rozwojem cyfrowym, kryzysem klimatycznym i demograficznym.
Celem Manifestu z 2025 roku są działania na rzecz edukacji przez całe życie w taki sposób, aby wspierały dobrostan jednostek oraz wspierały rozwój społeczeństw uwzględniając cyfrową i zieloną transformację w Europie.
Filary aktualnej wersji Manifestu stanowią, takie założenia jak:
- edukacja jako dobro publiczne,
- wzmocnienie pozycji osób uczących się,
- wsparcie dla edukatorów, oraz
- budowanie silnego społeczeństwa, odpornego na dezinformację i zmiany technologiczne.
Co zmieniło się między 2015 a 2025 rokiem?
Poniżej przedstawiamy główne kierunki zmian jakie zaszły w obszarze uczenia się przez całe życie, na przestrzeni 10 lat, które znajdują swoje odzwierciedlenie w różnicach pomiędzy wersjami manifestu:
| Temat | Manifest 2015 | Manifest 2025 |
| Główny kontekst | Kryzys gospodarczy i spójność społeczna. | Transformacja cyfrowa (AI), kryzys klimatyczny, zdrowie psychiczne. |
| Rola technologii | Skupienie na podstawowych umiejętnościach cyfrowych. | Krytyczne podejście do AI, walka z dezinformacją, etyka cyfrowa. |
| Ekologia | Wspomniana marginalnie. | Kluczowy priorytet: edukacja dla zrównoważonego rozwoju i „zielone” umiejętności. |
| Dobrostan | Skupienie na dostępie do edukacji. | Silny nacisk na dobrostan uczniów i nauczycieli oraz poczucie przynależności. |
| Finansowanie | Apel o inwestycje w edukację. | Postulat uznania edukacji za dobro publiczne, które nie może podlegać prywatyzacji i logice rynkowej. |
| Podejście | Innowacje pedagogiczne. | Zmiana systemowa: potrzeba całkowitego przeformułowania sposobu, w jaki oceniamy i finansujemy naukę. |
Motywem głównym Manifestu z 2015 roku były inkluzywność i dostępność edukacji całożyciowej, podczas gdy Manifest z roku 2025 jest dokumentem o odporności i transformacji społecznej w obliczu globalnych wyzwań. W 2025 roku manifest podkreśla znaczenie a ochrony edukacji przed komercjalizacją i kładzie większy nacisk na zdrowie psychiczne oraz ekologię.
Aktualizacja manifestu stanowi odpowiedź na na dynamiczne zmiany społeczne i gospodarcze zachodzące we współczesnym świecie.








