Akademickie Biura Karier – niewykorzystany pomost między uczelnią a rynkiem pracy

W sytuacji, w której studia wyższe są masowe, a wiele osób traktuje je raczej jako sposób przygotowania do zawodu niż możliwość zgłębiania akademickiej wiedzy, współpraca między uczelnią a pracodawcami staje się kluczowa.

Dzięki wzajemnym kontaktom przedstawiciele Akademickich Biur Karier wiedzą, jakie kwalifikacje – zarówno branżowe, jak i społeczne – są najbardziej poszukiwane. Informacje te służą kształtowaniu programów studiów i specjalizacji, a także rozwijaniu oferty dodatkowych szkoleń i warsztatów z zakresu kompetencji miękkich. Ponadto w sytuacji nasilającego się zjawiska przerywania kształcenia przed uzyskaniem (drop out) dyplomu rola doradców zawodowych, wspierających studentów i absolwentów w kształtowaniu ścieżek edukacyjno-zawodowych, pozostaje wciąż istotna.

Taka nasza rola, stwarzać przestrzeń do rozwoju i stwarzać przestrzeń do kontaktu. […] Kończy się czas doradców, którzy nie mają zielonego pojęcia o rynku pracy. Czyli takich którzy zajmują się tylko diagnoza i takim standardowym podejściem do tego co można zaproponować studentowi. Dzisiaj trzeba być bardzo dobrze zorientowanym zarówno w portalach, sposobach, formach w jakich funkcjonuje każda z branż i żeby rzeczywiście studentowi, który przychodzi, potrzebuje konkretnych wskazówek, a coraz częściej są to konkretne rzeczy rzeczywiście dobrze doradzić i zbudować i zbudować taką relacje mentorską ze studentem to po pierwsze. Czyli taka profesjonalizacja, świadomości narzędzi i taka wszechstronność no bo nie każdy problem studenta to jest problem doradcy czasami to jest problem który da się rozwinąć poprzez proces coachingowi czasami trzeba studentowi znaleźć mentora który odkryje przed nim tajniki jakiegoś zawodu o którym student ma np. błędna wyobrażenie. Więc to nie chodzi też o to żebyśmy my jako doradcy robili wszystko tylko żebyśmy świadomie poprzez kompetencje jakie posiadamy kierowali studenta w takie miejsca w których tą pomoc docelowo na której im zależy otrzymywali.

– Kierowniczka ABK, uczelnia w dużym mieście

Modele działania

Akademickie Biura Karier (ABK) w Polsce to jednostki funkcjonujące w strukturach szkół wyższych, których celem jest wspieranie studentów i absolwentów w planowaniu kariery, zdobywaniu doświadczenia zawodowego oraz wejściu na rynek pracy. Można wyróżnić trzy typy takich biur.

1. Świadczące podstawowe usługi, które obejmują doradztwo w zakresie konsultowania CV oraz pośrednictwo w organizowaniu praktyk studenckich; są najczęściej jednoosobowe.
2. Ukierunkowane na rozwój, oferujące szerszą gamę usług (doradztwo indywidualne, warsztaty, targi pracy) współpracujące z wieloma partnerami lokalnymi i regionalnymi. Starają się pozyskiwać dodatkowe środki w ramach uczelni, a także poszukują źródeł finansowania zewnętrznego. W przypadku braku finansowania ich działania bywają okresowo ograniczane do zadań podstawowych; zatrudniają od dwóch do czterech pracowników.
3. Działające w sposób strategiczny i innowacyjny, funkcjonujące na poziomie krajowym i międzynarodowym. Angażują się w sieci partnerskie, takie jak Epicur, Eunice, Eureca, wspierające studentów w obszarze przedsiębiorczości i zatrudnialności (Entrepreneurship & Employability), w działalność uczelnianych konsorcjów i projekty badawcze. Biura te mają wpływ na strategię swoich uczelni. Władze rektorskie dostrzegają zasadność ich funkcjonowania, ponieważ lepiej dopasowane do aktualnych trendów na rynku pracy kierunki studiów przyciągają większą liczbę studentów. Pracownicy tych biur korzystają z nowoczesnych narzędzi i testów diagnostycznych, odwołują się do najnowszych trendów, starają się wspierać przedsiębiorczość studentów. Odbywa się w nich doradztwo indywidualne oraz mentoring.

Charakter działania ABK jest uzależniony od wielkości i rodzaju uczelni (akademicka, zawodowa), jej specjalizacji (obszaru, w którym prowadzi kształcenie: techniczne, medyczne, humanistyczne itp.) oraz od specyfiki lokalnego i regionalnego rynku pracy. Na uczelniach technicznych rolą doradców zawodowych jest właściwe pokierowanie karierą studenta, który wybiera między kilkoma ofertami ciekawej i dobrze płatnej pracy. Natomiast na uczelniach funkcjonujących w mniejszych miastach działanie ABK polega w większym stopniu na pośrednictwie pracy, sieciowaniu studentów i pracodawców.

ABK – centrum zarządzania uczelnią czy niepotrzebny koszt?

Zdarza się, że rola ABK nie jest doceniana przez władze macierzystej uczelni. Gdy zakończyły się projekty unijne dofinansowujące działalność doradczą i targi pracy w latach 2019–20, a ponadto uczelnie stanęły przed wyzwaniami związanymi z pandemią oraz z rosnącymi kosztami energii, wiele z nich zaczęło postrzegać działania ABK jako niepotrzebny wydatek. Tłumaczono, że praca Biur Karier nie jest niezbędna, gdy bezrobocie wśród absolwentów niemal nie występuje. W związku z tym wiele biur karier w ostatnich latach uległo likwidacji. 

Tymczasem ABK, które jest w centrum działania nowoczesnej uczelni, wpływa zarówno na ofertę kształcenia, jak i na sposoby sprawdzania wiedzy. Na przykład w Danii zachęca się studentów do rozwiązywania w ramach prac dyplomowych rzeczywistych problemów biznesowych, zakładania własnych firm i testowania pomysłów na inwestycje. Oprócz dyplomów studentom oferuje się również certyfikaty poświadczające nabycie kompetencji czy umiejętności wykraczających poza standardowy program kształcenia. Pracownicy ABK zajmują się doradztwem naukowym oraz promują projekty otwartej wiedzy i fundraising, co wzmacnia markę uczelni i jej powiązania z rynkiem pracy. Taki model jest przykładem kompleksowego i nowoczesnego podejścia do wsparcia kariery, które można stosować także w polskich ABK, szczególnie poprzez rozwój partnerstwa z biznesem i aktywizację sieci absolwentów.

ABK mogą pełnić rolę pomostu między nauką a biznesem, wspierając studentów w kształtowaniu kariery, uczelnie w tworzeniu nowoczesnej oferty kształcenia, a firmy w zdobywaniu wiedzy i dostępie do analiz.

Korzystano z następujących publikacji:

Raport Rzecznika Praw Absolwenta (2014). [brak świeższych danych, ponieważ stanowisko to zostało zlikwidowane w 2018 r.].Pisula, D., Smoguła, M. (2025).

Funkcja akademickich biur karier w kształtowaniu ścieżek kariery i promowaniu uczenia się przez całe życie. Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy.