Jak o kompetencje pytać hydraulika, specjalistę ds. logistyki czy audytora energetycznego?

W realizowanych przez nas tzw. badaniach sektorowych oddajemy głos pracownikom danej branży, np. budownictwa, energetyki, rynku nieruchomości – chcemy poznać ich obowiązki zawodowe, wymagania stanowiskowe, niezbędne uprawnienia czy kompetencje, wszystko to, co pozwoli nam zobaczyć ich branżę od wewnątrz. W trakcie realizacji badań napotykamy jednak różnego rodzaju wyzwania, które pojawiają się przy próbie rozpoznania wiedzy i umiejętności, potrzebnych do wykonywania pracy w różnych sektorach. Przede wszystkim branże często znacząco się od siebie różnią ze względu na specyfikę, a także kształtujące je czynniki, takie jak określone przepisy prawa, czy nieformalne, ustalone wewnętrznie zasady.

Nasza ogólna refleksja jest taka, że osoby badane często opowiadają nam o swojej pracy bardzo skrótowo, bez zwracania uwagi na to, jakie umiejętności wykorzystują, wykonując swoje najważniejsze zadania zawodowe. Głównym działaniem prowadzonym w celu rozpoznania branżowych kompetencji jest więc dopytywanie i poruszanie pod różnym kątem tematu wykorzystywanych przez te osoby umiejętności oraz wiedzy. 

Co więcej, skoro poszczególne branże tak się od siebie różnią, za każdym razem musimy opracować inny zestaw pytań – nie zapytamy o to samo osoby wykonującej rozbiórkę budynków i osoby pracującej w branży cyberbezpieczeństwa w ramach Data Management, czyli zarządzania danymi, ponieważ pytania byłyby często wzajemnie nieadekwatne lub niezrozumiałe.

Niektóre pytania są bardzo konkretne i odwołują się do używanych w pracy narzędzi, maszyn czy programów komputerowych:

Z jakich programów komputerowych Pan korzysta w swojej pracy?

(A niekiedy zakładamy pewną hipotetyczną sytuację, by ułatwić rozmówcy rozmowę o tym, co w jego pracy jest niezbędne:)

(…) załóżmy, że chciałbym u Pana zacząć pracować, to co trzeba, co musiałbym umieć?

Wykorzystujemy też inne sposoby, jak chociażby niedokończone zdania:

Badacz: Poproszę o jeszcze jedno dokończenie zdania. Dobry menedżer zespołu jest jak…?

Rozmówca: Ojej, no jak kapitan na statku oczywiście.

B: I dlaczego jak kapitan?

R: No bo wszyscy mają się słuchać, on wydaje polecenia i nikt nie dyskutuje. Kapitan, nie wiem, jest osobą zaufaną i wie co robi, dobrze prowadzi swój statek.

W badaniu kompetencji nie tylko opracowanie pytań, które trafią w sedno, bywa trudne. Czasem trudność stanowi także język branżowy, którym posługują się nasi rozmówcy:

I na boku, że tak powiem, obok tego rozwijania bota szukam dalej różnych botów. I mamy inne boty, na przykład nie wiem, grid boty, czyli to jest siatka sprzedażowa, która na przykład teraz jak załóżmy jest trend, że tak powiem, to trzyma się w range’u, to wtedy się przełącza na tego bota i z niego korzystam. […] I typowo na blockchainie, to potem rynek się zrobił coraz cięższy.

Powyższe przykłady stanową tylko próbkę pytań zadawanych podczas około 60–90-minutowych wywiadów przeprowadzanych z pracownikami danego sektora, w ramach których rozmowa przebiega od czynności zawodowych, przez wewnętrzną i zewnętrzną współpracę czy kierowanie zespołem, aż po perspektywę zmian w branży.

Badanie kompetencji daje niesamowitą szansę poznania branży od środka, jednak aby je odpowiednio zaprojektować i przeprowadzić, każdorazowo należy się do niego wcześniej przygotować (co obejmuje zapoznanie się z dokumentami, forami, ustawami, specyficznym dla danej branży językiem itd.), by zdobyć przynajmniej podstawową wiedzę o badanym sektorze. 

Efektem badań jest tabela kompetencji stanowiąca wsparcie w pracach ekspertów nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla danej branży.

Więcej o SRK możesz przeczytać klikając w przycisk poniżej: